17 February 2018


THE OFFICIAL BOKONE BOPHIRIMA GOVERNMENT NEWSPAPER

Lefapha le wetsa keteko ya beke ya tiriso ya melemo ya setso

by:

Thebe Itumeleng

  date:

02 September 2016

Ngwaga le ngwaga ka beke ya bofelo ya kgwedi ya Phatwe, ke nako ya go keteka le go ikgopotsa botlhokwa jwa melemo ya setso sa seAfrika, ke gore African Traditional Medicine Week.

Beke ya melemo ya setso e ne e ketekiwa go tloga ka kgwedi ya Phatwe e le malatsi a le 26 go fitlhela e le 31 monongwaga. Lephata le le tlhokometseng merero eno mo Lefapheng la Boitekanelo, le ne le tswile letsholo mo didikeng tsotlhe tsa porofense go netefatsa gore dingaka tsa setso tse di ikwadisitseng le Lefapha, di tlhalosediwa ka kgatelopele e e dirilweng go netefatsa gore ba tswelela go dira mmogo le puso go tokafatsa neelano ya ditirelo tsa boitekanelo go baagi.

Le fa maemo a ditirelo tsa boitekanelo a tlhabologile thata mo Afrika Borwa, go sa ntse go na le palo e e kwa godimo ya baagi ba ba dirisang melemo ya setso.

Ke ka moo Lefapha la Bosetshaba la Boitekanelo ka tirisanommogo le mafapha a diporofense, le neng la bona go tshwanela go tlhoma dikantoro go ralala naga, tse di thusang ka go ela tlhoko tsamaiso le tiriso e e siameng ya melemo ya setso. Dikantoro tseno di lekola gape gore melemo ya setso e nna mo maemong a siameng pele e ka dirisiwa ke baamogedi ba ditirelo tseno.

Fa e sale kantoro eno e nna teng mo porofenseng ya Bokone Bophirima, go nnile le kgatlhego e kgolo go tswa go dingaka tsa setso, e bile ba itumelela kemonokeng le maele a lefapha le ntseng le ba fa ona.

Mokhuduthamaga wa Lefapha la Boitekanelo mo Bokone Bophirima Ngaka Magome Masike a re go botlhokwa go nna le melawana e e tsamaisang tiriso ya melemo ya setso. "Re lebeletse thata gore mo kontinenteng ya Afrika ga go na melawana e e lekaneng go sireletsa badirisi le dimela, tse e leng tsone di tlhagisang melemo e ya setso. Bontsi jwa dingaka tsa setso tse di sa ikwadisang semmuso, mme di sa tsamaye ka molao, ke tsone di bayang matshelo a badirisi mo kotsing le go dirisa melemo botlhaswa go fitlhela dingwe tsa dimela tseno di nyelela gotlhelele. Traditional Medicines Act e fa Lefapha matla, bogolo jang Mokhuduthamaga, gore a tsamaise ka molao tiriso ya dimela go tlhagisa melemo ya setso," ga rialo Masike.

Mo go nngwe ya diketekomeletlo tse di neng di tshwerwe kwa motseng wa Ganyesa, ka fa tlase ga tsamaiso ya Mmasepala wa Sedika sa Ngaka Ruth Segomotsi Mompati, Motsamaisi wa lenaneo leno mo porofenseng, Mmabonyana Lerumo, o tlhaloseditse dingaka tsa sedika seo gore lefapha le kgotsofalela ditirelo tsa bona. Ke ka moo lefapha le boning go le botlhokwa gore maikutlo a dingaka tsa setso a itsiwe pele ga fa go tsewa ditshwetso tse di ba amang.

"Re tshwanetse go dira mmogo le lona go netefatsa gore bagarona ba tswelela go amogela ditirelo tse di botoka tsa boitekanelo. Re tshwanetse go baya dikgatlhegelo tsa baamogedi ba ditirelo tsa rona kwa pele, go gaisa dikgatlhegelo tsa rona. Re ka kgona go fedisa malwetse le go alafa setshaba sa rona fa re ka dira re le seoposengwe," ga rialo Lerumo.

Fa a ne a bua ka letsatsi la ketekomoletlo, mokaedi go tswa kwa kantorong ya Bosetshaba ya Lefapha la Boitekanelo, Rre Bruce Mbedzi, o kaile fa a rata tirisanommogo e a e bonang magareng ga dingaka tsa setso mo porofenseng ya Bokone Bophirima.

"Ke itumelela go dira le dingaka tsa setso le botsamaisi jwa porofense eno. Tirisanommogo eno ke yona e tla re thusang gore re atlege mo maikarabelong a rona a go aga setshaba se se itekanetseng," go garetse jalo Mbedzi.

Dingaka go tswa didikeng tsa Bojanala le Dr Kenneth Kaunda di ne tsa gakololwa fa go le botlhokwa go netefatsa gore ba neela baamogedi ba ditirelo tsa bona ditirelo tsa maemo a a kwa godimo, le go netefatsa gape gore ba amogela melemo e e siameng, ka selekanyo se se siameng le gore ba amogelela ditirelo tseno mo mafelong a a phepa.

Lefapha le ikuela go dingaka tsa setso tse di iseng di ikwadise le lefapha go dira jalo ka go ikgolaganya le nngwe ya dikantoro tsa Lefapha la Boitekanelo tse di gaufi le bona.